بلاگ

فرمول کارگاهی محاسبه طول هم پوشانی(اورلپ) چیست؟

زمان تقریبی مطالعه این مقاله: ۵دقیقه

 

با خواندن این مقاله چه چیزی می آموزیم؟

در این مقاله می آموزیم که روش آیین نامه ای طول هم پوشانی(طول اورلب) چیست؟ و با استفاده از آن حدودی تقریبی برای فرمول کارگاهی و سرانگشتی آن بدست می آوریم.

 

فایده خواندن این مقاله چیست؟

با فرمول تقریبی بدست آمده که بر گرفته از آیین نامه با فرضیاتی متداول هست. به ابزاری (فرمولی) مجهز میشیم تا در کارگاه بلافاصله با دیدن چشمی طول هم پوشانی تشخیص دهیم آیا این طول کافی است یا نه؟

 

نویسنده مقاله کیست؟

مهندس نوید نیاکان، کارشناس ارشد عمران، دارای پروانه نظارت و اجرا پایه دو نظام مهندسی، فعال حوزه ساخت ، با ۱۰ سال سابقه اجرایی ساختمان

 

 

طول هم پوشانی(اورلپ) یک سوال متداول در کارگاههای ساختمانی

یکی از سوالات متداولی که از شما به عنوان مجری ساختمان قطعا در حین کار می پرسند این است که : مهندس چند سانتی متر اورلب(هم پوشانی) در نظر بگیریم .

متاسفانه با جستجو در منابع مختلف و همچنین منابع اینترنتی، منطقی بابت بدست آوردن طول هم پوشانی پیدا نکردم بنابراین سعی کردم با کمک آیین نامه این مشکل را حل کنم و در سایت آکادمی ساخت قرار دهم

بسیار مشاهده کردم که بسیاری از دوستان طول هم پوشانی را بر اساس فرمولهای تقریبی تجربی برابر با ۵۰ تا ۸۰ برابر قطر میلگرد در کارگاه در نظر می گیرند و به پیمانکار ابلاغ می کنند. مثلا اگر قطر میلگرد ۲۰ (۲ سانتی متر) هست، طول اورلپ (هم پوشانی) را برای میلگردهای ستون یا تیر برابر با ۶۰ برابر قطر یعنی ۱۲۰ سانتی متر در نظر می گیرند. حال سوال این است:

 

 

آیا فرمولهای کارگاهی درست هستند و میتوان به آنها اعتماد کرد؟

جواب این است که هیچ فرمول کارگاهی (تجربی) دقیقی برای محاسبه سریع طول هم پوشانی(اورلپ) وجود ندارد. اگرچه فرمولهای کارگاهی برخی اوقات نزدیک به مقدار محاسباتی هستند ولی در واقع میزان طول هم پوشانی به پارامترهای زیادی بستگی دارد. توجه شما رو به جمله زیر از کتاب آنالیز و طراحی سازه های بتنی نوشته دکتر مسعود کی نیا صفحه ۴۰۸ جلب میکنم:

 

وصله کردن آرماتور مسئله ای نیست که بتوان انتظار داشت با ذکر جمله ای نظیر وصله آرماتور مطابق آیین نامه انجام گیرد حل شود یا به عهده مجری گذاشته شود زیرا عوامل متعدد و متنوعی محل و مشخصات وصله ها را تحت تاثیر قرار می دهد.  نظیر اندازه میلگرد، مقاومت تسلیم میلگرد، فاصله جانبی بین میلگردها ، وجود آرماتور عرضی و بسیاری از عوامل دیگر

 

سوال دیگر این است که:

محاسبه طول هم پوشانی(اورلپ) بر عهده کیست؟ مجری یا محاسب؟

محاسبه طول هم پوشانی(اورلب) بر عهده مهندس محاسب می باشد و می بایستی جدول مربوط به طول هم پوشانی برای میلگردهای مختلف در نواحی مختلف سازه در نقشه های اجرایی ساختمان موجود باشد و اگر موجود نبود می بایستی از مهندس محاسب تقاضا کنید تا جدول را رائه نماید. در تصویر زیر نمونه ای از جدول طول هم پوشانی را مشاهده می کنید.

 

فرمول محاسبه طول هم پوشانی(اورلپ) چیست و چگونه محاسبه می شود؟

در مبحث نهم بند ۹-۲۱-۴ به موضوع وصله آرماتورها پرداخته شده است. این بخش به سه قسمت تقسیم شده است. وصله میلگردهای کششی، وصله میلگردهای فشاری و ضوابط خاص وصله آرماتورها در ستون.

بنابراین طول وصله برای آرماتورهای کششی و فشاری متفاوت است.

 

 

 

طول اورلپ برای آرماتورهای کششی:

برای آرماتورهای کششی مطابق مبحث نهم بخش ۹-۲۱—۴-۲ طول هم پوشانی باید حداقل برابر با ۱٫۳ برابر ld باشد که ld از رابطه زیر بدست می آید:

 

طول هم پوشانی برای آرماتورهای فشاری:

در مبحث نهم برای محاسبه طول هم پوشانی میلگردهای فشاری بند زیر را داریم:

هدف و وظیفه ما به عنوان مجری این نیست که طول هم پوشانی را به طور دقیق محاسبه کنیم بلکه همانطور که گفته شد این کار بر عهده محاسب می باشد و باید در نقشه های سازه ارائه شود. اما ما به عنوان یک مهندس عمران ناظر یا مجری باید درک صحیحی از مفاهیم داشته باشیم تا بتوانیم حدودی از طول هم پوشانی را بدست بیاوریم و در مواردی که طول اجرا شده با این حدود فاصله زیادی دارد (و در نقشه های محاسباتی هم جدول طول اورلبها ارائه نشده است ) اشتباه اجرایی را اصلاح کنیم.

 

 

حال میخواهیم ببینیم در شرایط رایج کارگاهی و با فرض یک سازه متداول شهری با توجه به رابطه آیین نامه حدودا طول اورلپ میلگردهای کششی چقدر می شود؟

با فرضfc(مقاومت فشاری بتن) برابر با ۲۵ مگا پاسکال و fy(تنش تسلیم فولاد) برابر با ۴۰۰ مگا پاسکال

در رابطه ۹-۲۱-۱ با توجه به تعریف ضرایب در صفحه ۲۹۵ آیین نامه ضریب آلفا برای میلگردهای فوقانی که حداقل ۳۰ سانتی متر بتن زیر آنهاست ۱٫۳ و برای سایر میلگردها ۱ می باشد.

برای میلگردی که اپوکسی نشده است ضریب بتا برابر با ۱

 ضریب گاما برای میلگردهای با قطر کمتر از ۲۰ برابر با ۰٫۸ و برای سایر میلگردها برابر با ۱ است.

حال آیین نامه در صفحه ۲۹۶ میگوید اگر فاصله آزاد میلگردها کمتر از ۲db نباشد(که اغلب کمتر نیست) و پوشش روی انها کمتر از db نباشد(که اغلب کمتر نیست) مقدار ضریب c+ktr/db  را می توان برابر با ۱٫۵ گرفت.توجه شود فاصله خاموتها در محل وصله نیز در مقدار این ضریب موثر خواهد بود.

 

 

حال با توجه به توضیحات بالا برای میلگردهای کششی فوقانی (تیرها و فونداسیون ) در شرایط نرمال کارگاهها(اپوکسی نشده و تیر حداقل ارتفاع ۳۰ و با فاصله نرمال میلگردها) و برای میلگردهای با قطر کمتر از ۲۰ رابطه به شکل زیر خواهد بود:

 

 

و اگر میلگرد تحتانی باشد ضریب آلفا به جای ۱٫۳ به ۱ تبدیل می شود بنابراین برای میلگردهای با قطر کمتر از ۲۰ با شرایط بالا داریم:

بنابراین در شرایط نرمال ساختمانهای شهری که شرایط و فرضهای  ذکر شده در بالا را دارند طول همپوشانی برای میلگردهای فوقانی و همچنین میلگردهای تحتانی کششی تیرها و فونداسیون با تقریبهای در نظر گرفته شده حدودا مطابق ضرایب ذکر شده در بالاست.

 

 

طول هم پوشانی(اورلپ) تقریبی بدست آمده  چه استفاده ای برای ما دارد؟

بازهم تاکید می شود مقدار دقیق توسط محاسب و با توجه به شرایط عضو سازه ای باید تعیین شود ولی با این تقریب در کارگاه حدودا میدانید طول اورلپها چقدر باید باشد و اگر مقدار هم پوشانی شده با فاصله زیادی کمتر بود شما بلافاصله تشخیص میدهید و آن را اصلاح می کنید. و اگر هم خیلی بیشتر بود از پرت شدن میلگرد جلوگیری و آن را اصلاح می نمایید.

 

در مورد میلگردهای فشاری چکار کنیم؟

در مورد میلگردهای فشاری اگر به رابطه ذکر شده در آیین نامه( در بالا نوشته شد) مراجعه کنیم طول هم پوشانی میلگرد در فشار کمتر از مقدار بدست آمده برای میلگردهای کششی هست. بنابراین وضعیت بحرانی زمانی هست که میلگرد ما به کشش میوفتد. و ما طول هم پوشانی میلگرد کششی را مد نظر قرار میدهیم.

 

 

خلاصه و نتایج مقاله:

با فرض اینکه بتن مورد استفاده مقاومت فشاری اش ۲۵۰۰ کیلوگرم بر سانتی مربع و میلگرد از نوع A3 (تنش تسلیم ۴۰۰ مگا پاسکال) و قطر میلگرد کمتر از ۲۰ میلی متر و ارتفاع تیر حداقل ۳۰ سانتی متر بوده و میلگرد اپوکسی نشده باشد و فاصله میلگردها کمتر از ۲ برابر قطر آنهانباشد می توان برای طول اورلب(هم پوشانی) میلگردها در کارگاه از مقادیر زیر استفاده نمود:

۱-برای میلگردهای فوقانی و قطر کمتر از ۲۰ میلیمتر طول هم پوشانی حدودا ۶۵ برابر قطر میلگرد می شود.

۲-برای میلگردهای تحتانی و قطر کمتر از ۲۰ میلیمتر طول هم پوشانی حدودا ۵۰ برابر قطر میلگرد می شود.

۳- مقادیر بندهای بالا برای میلگردهای بیشتر از ۲۰ میلیمتر ۲۵ درصد بیشتر می باشد یعنی حدودا برابر با ۸۰ و ۶۰ برابر قطر میلگرد

۴- توجه شود این مقادیر تقریبی و با استفاده از فرضیاتی که گفته شد( و معمولا در شرایط نرمال سازه ای حاکم هست) بدست آمده اند و مقادیر دقیق طول هم پوشانی باید توسط محاسب، محاسبه و طی جدولی در نقشه ها به مجری ابلاغ شود که ممکن است کمی بیشتر یا کمتر از این اعداد بدست آید

۵-شما با استفاده از این ضرایب حدود طول هم پوشانی(اورلپ) را فهمیدید و در کارگاه بلافاصله حدودی طول اورلپ را بدست می آورید و در صورت فاصله زیاد طول اجرا شده توسط پیمانکار با این اعداد اورلپ اجرا شده را اصلاح می کنید.

 

اشتراک این نوشته

دیدگاه (21)

  • امین پاسخ

    عالی مهندس

    ۱۰ تیر ۱۳۹۸ در ۱:۲۲ ب٫ظ
    • مهندس نوید نیاکان پاسخ

      ممنون از شما به خاطر حسن توجهتون

      ۱۲ تیر ۱۳۹۸ در ۹:۳۵ ق٫ظ
    • محمد پاسخ

      سپاس

      ۵ بهمن ۱۳۹۸ در ۴:۵۷ ب٫ظ
  • فيروز نجفي پاسخ

    خیلی ساده و روان بود متشکرم.

    ۱۹ تیر ۱۳۹۸ در ۱۱:۲۷ ق٫ظ
    • مهندس نوید نیاکان پاسخ

      ممنون از توجه شما

      ۲۰ تیر ۱۳۹۸ در ۳:۰۱ ب٫ظ
  • محسن پاسخ

    سلام، طول اورلب شبکه مش (۳*۱٫۸) برای تحکیم دیواره گود و شاتگریت رو میدونید؟!

    ۱۹ مرداد ۱۳۹۸ در ۲:۲۷ ب٫ظ
    • مهندس نوید نیاکان پاسخ

      سلام دوست عزیز
      طول اورلپ در این موارد خصوصا باید توسط محاسب و با توجه به دیتیل سازه ای دیوار تعیین شود

      ۲۱ مرداد ۱۳۹۸ در ۱۲:۲۸ ب٫ظ
    • نیما پاسخ

      تشکر از مطلب بسیار خوبتان

      ۲۳ مرداد ۱۳۹۸ در ۱۲:۵۱ ب٫ظ
  • محمد هدایتی پاسخ

    خیلی ممنون از زحماتتون عالی بود

    ۲۴ شهریور ۱۳۹۸ در ۱۲:۱۹ ب٫ظ
  • فراهانی پاسخ

    متاسفانه چون مراجع محاسباتی ما اکثرا کپی برداری شده از ایین نامه های کشورهای دیگر است و با توجه به عدم تطابق استاندارد های تولید میلگرد در کشور ما و دیگران نه تنها در بحث همپوشانی بلکه در اکثر بحث های محاسباتی همچنان نظرات متفاوت اعلام میگردد.باز هم از زحمت شما در این مورد ممنون

    ۲۸ شهریور ۱۳۹۸ در ۴:۰۳ ب٫ظ
    • مهندس نوید نیاکان پاسخ

      بله مهندس فرمایش شما صحیح هست این مشکل را اخیرا در مورد تیرچه های صنعتی که از استاندارد اروپایی برداشت شده و با متریال تولیدی ما مغایرت داره هم مشاهده کردم، ممنون از دقت نظزتون

      ۲۹ شهریور ۱۳۹۸ در ۹:۳۰ ق٫ظ
  • قاسم پاسخ

    سلام – متاسفانه مقاله شما هم کاملا اشتباه نوشته شده است – آن محاسباتی که شما انجام دادید مربوط به طول مهاری هست نه طول همپوشانی!- طبق مبحث ۹ طول همپوشانی ۱٫۳ برابر طول مهاری بایستی در نظر گرفته شود

    ۲۶ مهر ۱۳۹۸ در ۹:۱۳ ق٫ظ
    • مهندس نوید نیاکان پاسخ

      سلام مهندس عزیز
      دقیقا در مقاله نوشته شده است که طول هم پوشانی ۱٫۳ طول مهاری هست و در فرمولها لحاظ شده است

      ۲۶ مهر ۱۳۹۸ در ۲:۳۴ ب٫ظ
  • حسین پاسخ

    سلام مهندس ممنون خسته نباشی عالی بود
    یه سئوال داشتم از خدمتتون اینه که در یه پروژه طول همپوشانی در میلگرد های فوقانی بیشتر از تحتانی در نظر گرفته بودن ولی مگه میلگردهای تحتانی تحت کشش نیستند؟

    ۷ آذر ۱۳۹۸ در ۷:۳۲ ب٫ظ
    • مهندس نوید نیاکان پاسخ

      با سلام
      نه الزاما مثلا در تیرهای دو سر گیردار مثل اسکلت بتنی در نزدیکی تکیه گاه میلگردهای فوقانی تحت کشش هستند
      و به طور کلی در جاهایی که لنگر منفی داریم میلگردهای بالایی تحت کشش هستند

      ۱۹ آذر ۱۳۹۸ در ۷:۵۴ ب٫ظ
  • حمید پوراکابریان پاسخ

    با درود بر شما. مطلب کوتاه و مفیدی بود و تقریبا دقیق. سپاس از شما

    ۲۵ دی ۱۳۹۸ در ۳:۳۷ ق٫ظ
    • مهندس نوید نیاکان پاسخ

      سپاس از حسن توجهتون

      ۲۶ دی ۱۳۹۸ در ۱۰:۳۷ ب٫ظ
  • یوسف عزیزیان پاسخ

    عالی بود ممنون مهندس

    ۹ بهمن ۱۳۹۸ در ۹:۳۱ ب٫ظ
  • پیمان پاسخ

    ممنون خیلی زیبا بیان کردید

    ۲۹ بهمن ۱۳۹۸ در ۹:۴۶ ب٫ظ
  • خسروی پاسخ

    باسلام وتشکر ازمقاله خوبتون یه سوال داشتم واون اینه که چرا طول وصله هابافرمول کشش حساب میشن مگر نه اینکه ما محل وصله ها رو در ناحیه فشاری بتن قرار میدیم(تکیه گاهها پایین ووسط بالا).

    ۱۰ اسفند ۱۳۹۸ در ۱۲:۰۴ ب٫ظ
  • آرمان ابراهیمی پاسخ

    با سلام و تشکر مقاله تون رو مطالعه کردم اطلاعات خوبی کسب کردم ممنون از شما

    ۹ تیر ۱۳۹۹ در ۱۰:۰۳ ق٫ظ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *